Neden Kötü Rüyalar Görürüz?

neden-kötü-rüyalar-görürüz

Gecenin bir yarısında korkuyla uyandığınız zamanları hatırlarsınız. Herkes zaman zaman kötü rüyalar görür, bunlara ‘kabus’ denir. Kimi zaman uyandığımızda ne gördüğümüzü bile hatırlamayız ancak dehşet hissiyatı sabittir. Kişi her yaşta kendisine kötü hissettiren ve dehşete düşüren rüyalar görür ancak bunlar özellikle çocuklarda yaygındır. Kötü rüyalar, diğer rüya türleri gibi REM uykusu esnasında gerçekleşir. Uykunun bu aşaması hızlı göz hareketleri ile tanımlanır.

Peki Neden?

  • Kötü rüyalar genellikle dengesiz bir ruh halinden kaynaklanır. Ciddi anlamda sizi yoran, stres veren ve üzen şeylerle boğuştuğunuz bir dönemdeyseniz bu tür rüyalar görme ihtimaliniz oldukça yüksektir. Size stres veren şeyler birçok alandan kaynaklanabilir; sınavlar, bir ilişki bitimi, bir yakının ölümü, işten atılma, ekonomik kriz, yaşam şartları… Bunlar gibi stresli durumların rüyalarınıza yansıma olasılığı yüksektir. Kimi zaman ise bir şeyler sizi üzüyordur, strese sokuyordur ancak bunları bilinçli olarak fark etmezsiniz. Ancak rüyalarınızda kendilerini gösterirler. Çünkü rüyalar günlük hayatta bilinçdışımıza attığımız şeylerin bir yansıması, şekil dönüştürmüş halleridir.
  • Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı da kötü rüyalar görmenize neden olabilir. Bu ilaçların arasında sakinleştiriciler ve antidepresanlar da yer alır. Yakınlarda yapılmış araştırmalar aslında uyumanızı kolaylaştırması için aldığınız uyku ilaçlarını bırakmanın da kötü rüyalara neden olabileceğini göstermiştir. Aynı zamanda sağlık sorunları nedeniyle aldığınız bazı ilaçlarda da kabuslara yol açma bilinen bir yan etkidir. Bunu öğrenmek için en iyi yöntem prospektüslerini okumanızdır.
  • Beyninizdeki dopamin hormonunun azlığı da size kabuslar gördürebilir. Dopamin, vücutta doğal olarak üretilen, zevk ve ödül sistemlerinde, hafızada ve aynı zamanda motor kontrolünde yer alan bir hormondur. Eksikliğinde depresyon, kronik can sıkıntısı olmasının yanı sıra aşırı uyku, uyku sırasında görülen kabuslar ve huzursuz bacak sendromu da görülür. Eğer bu durumdan şüpheleniyorsanız bir test yaptırmanız en iyi çözümdür.
  • Uykudan önce ne yediğinizin uyku kalitesini etkilediği bilinen bir durumdur. Aşırı yağlı ya da baharatlı yiyecekler yediğinizde kötü rüyaların gelmesine ortam hazırlamış olursunuz. Bu sebeple metabolizmayı hızlandıran, beynin daha iyi çalışmasını sağlayan yiyeceklere yönlenmek, aşırı yağlı veya baharatlı yemekleri yedikten sonra hemen uyumamak en az 3 saat sindirimini beklemek iyi bir çözüm olmaktadır.
  • Kafein en çok alınan uyarıcıdır. İnsanlar genellikle yorgunluk hissiyatından kurtulmak, uykuyu ertelemek için kafeine sarılmaktadır. Ancak onun özellikle uykudan önceki birkaç saatte alımı hem uyku kalitesini düşürmekte hem de kötü rüyalara neden olabilmektedir.
  • Bazı kişilik özellikleri kişiyi kötü rüyalar görmeye daha yatkın kılmaktadır. Bunlar arasında içe kapanık olmak, daima olumsuz düşünmek, fantezi dünyasında yaşamak yer alabilir. Bu kişiler günlük yaşamda bastırdıkları duygularını ne yazık ki kötü rüyalar görerek yaşantılamaktadır.
  • Travmatik geçmiş yaşam deneyimleri, özellikle de tecavüz, suça maruz kalma gibi ciddi durumlar kişinin sürekli olarak kötü rüyalar görmesine yol açar. Kişi ne yazık ki beyninde tekrar tekrar travmatik olayı yaşantılar, bu yaşantılama rüyalarında bile devam eder. Bu gibi durumlarda kişinin günlük yaşam işlevselliği bozulduğu için bir psikologa gitmesi tavsiye edilmektedir.
  • Çocuklarda kötü rüyalara yol açan bir durum ise korku filmleri izlemesidir. Çocuklar büyüklere oranla korkunç ögeler içeren filmlerden, hikayelerden daha çok etkilenir. Bu gibi durumlar onların beyninde yer eder. Güvensizlik ve korku tohumları eker. Yani eğer çocuğunuz sürekli olarak kötü rüyalar görüyorsa, onu etkileyen şeyleri araştırmanız, onunla açık bir iletişim kurmanız faydalı olacaktır.
  • Ateşli hastalıklar geçiriyorsanız kötü rüyalar görme olasılığınız oldukça yüksektir. Ateşin yanı sıra kötü rüyalara yol açan diğer fiziksel faktörler uyku ve nefes bozuklukları olabilir. Uyku apnesi olarak da bilinen uyku sırasında düzensiz nefes alımı ile seyreden hastalık ve narkolepsi özellikle kabuslara yol açtığı bilinen hastalıklar arasındadır.
  • Hamilelik esnasında kadınların birçoğu kötü rüyalar deneyimlemektedir. Bunun nedenleri arasında kadınların günlük yaşamda kendilerini rahatsız eden durumları bastırmaları, diğerleri ile çok paylaşmamalarıdır. Bu da rüyalarda kendini rahatsız eden ögeler olarak gösterebilir. Özellikle ilk kez anne olacak hamile kadınlarda stres ve endişe oldukça yoğundur. Bu normal bir durumdur ancak kadın kendini herkesin sürekli tavsiye verdiği bir konumda buluyorsa, sürekli kitap okuyup, bir yerlerden bilgi edinmeye çalışıp kendini çok fazla çelişen görüşün arasında buluyorsa zihinsel bir kaos yaşayabilir, bu da rüyalarında kendini gösterebilir. Kişilik özelliği olarak çok fazla titizlenen, her şeyi doğru yapmaya çalışan hamile kadınlarda stres daha fazla görülür, bu da rüyalarına da yansır.