Endişe Ve Belirsizlik Tehdidi

Her yeni güne başlarken endişe ettiğimiz konular değişiklik gösterir; bir gün işiniz. Okulunuz için endişe ederken diğer bir gün uyandığınızda ilişkiniz veya sağlığınız hakkında endişe duymaya başlarsınız. Her ne kadar endişeler alakasız gibi görünse de aslında ortak bir temaya sahiptirler; Belirsizlik tehdidi. 

Yapılan araştırmalar, yaygın kaygı bozukluğu olan bireylerin belirsizle karşı toleranslarının çok düşük hatta olmadığını göstermiştir. Bunun yanı sıra sağlıklı bireylerin günlük yaşantılarına bakıldığında bir miktar belirsizliğe karşı  bile yüksek eşikleri olduğu fakat bu durumun tolere edilebilir düzeyde kaldığı görülmüştür. YKB’de belirsizlik küçük bir miktar olsa dahi güçlü tepkilere yol açabilmektedir. Bu tepkiler kişide yoğun kaygı ve aşırı endişeli duygu durumu olarak kendini gösterir. 

Kaygı Döngüsü

Endişelerimiz yaşamımızda maruz kaldığımız durum ve olaylar ile tetiklenir. 

  • Öngörülemeyen durumlar: sonucunu kesin olarak bilemediğimiz durumlardır. Örneğin bir iş başvurusunda bulunduğunuzu düşünün mülakat sonucunuz öğrenmek için tekrardan oraya gitmek 
  • Yeni durumlar: yeni kişiler ile tanışmak, yeni yerler deneyimlediğimiz durumlardır. Yukarıdaki örnekten gitmek gerekir ise mülakatı geçtiğiniz ve yeni bir işe başladınız. Burada  yeni deneyimlerin sizi biraz kaygılandırabilmesi muhtemeldir.
  • Belirsiz durumlar: Yaşadığınız durum veya herhangi bir olay hakkında çok fazla bilginizin olmadığı durumlardır. Örneğin, patronunuz sizinle işiniz hakkında konuşmak istiyor.

insanları harekete geçiren şey olaylar değil, olaylar hakkında oluşturdukları düşüncelerdir. Endişe ve kaygıya yol açan sebepler aslında yeni, sonucu öngörülemeyen durumlar olsada kişiler burada belirsizliği tehdit edici görmektedir.  Belirsiz durumlar hakkında olumsuz çarpıtılmış inançlar taşırlar. Örneğin,

  • Belirsiz durumlar çok olumsuz sonuçlanır
  • Beklenmedik olumsuz sonuçlar ile bas etmeyi başaramam
  • Belirsizlik yasamak hiç adıl değil 

Bunların yerine belirsizliği hayatın normal akışı olarak görürseniz oluşturduğunuz bu çarpıtılmış düşüncelerinizin geçerliliğini  değerlendirmiş olursunuz. Düşüncelerin sorgulanması ve değiştirilmesi hissedilen olumsuz duygularımızın ve istenmeyen olumsuz davranışlarımızın azalması hatta ortadan kalkmasına yardımcı olur.

 

Kaynaklar

 

  • Robichaud, M., & Dugas, M.J., (2019). Yaygın Kaygı Bozukluğu Çalışma Kitabı, Psikonet Yayınları, 2. Baskı İstanbul