Düzen ve simetri konusunda obsesyona sahip bireyler, bir şeylerin eksik olduğu ya da tam doğru olmadığı konusunda yoğun obsesif düşüncelere sahiptir. Bu kişiler, eğer çevrelerindeki nesneler düzenli ya da dengeli değilse; aklını yitireceği ya da kontrolü kaybedeceği korkusunu yaşayabilirler.
Bireyler için tetikleyici olabilen bazı durumlar şunlardır:
- Düzensiz yerleşmiş kitaplar,
- Karmaşık bir el yazısı,
- Mükemmel bir şekilde katlanmamış giysiler.
Hatta bu kişiler için tek sayılar da “asimetri”, “dengesizlik” ve “düzensizlik” hissi uyandıran diğer durumlarla birlikte ciddi birer tetikleyici olabilmektedir.
“Tam Doğru” Olmama Hissi ve Kaygılar
Genel olarak bu kişiler; bir şeyleri belli bir şekilde düzenleyememenin zarara yol açacağına, değer verdiği insanların başına kötü bir şey geleceğine inanabilirler (Büyüsel Düşünce). Eğer bir şeyler “tam olarak doğru” (just right) değilse, eksiklik hissinden asla kurtulamayıp panik atak geçireceklerine dair korku duyarlar.
Bireyler böyle durumlarda genellikle sayma ritüelleri yaparak veya bu gibi düzensiz ortamlardan uzak durarak kaçınma davranışı sergilerler.
Obsesif Kaygı ve Kesinlik İhtiyacı
Böyle bir semptom kombinasyonunuz varsa, yaşadığınız durum genellikle Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) çatısı altında değerlendirilir ve kesinlik ihtiyacı odaklıdır. Kişi sürekli olarak bir şeylerin ‘’tam doğru’’ olmadığına ilişkin rahatsız edici düşünceden kaçınmaya çalışır.
Zorlayıcı düzenleme ritüelleri, eksiklik ya da kusurluluk hissini azaltmaya hizmet eder. Zihinsel süreç genellikle şöyledir:
“Örneğin; eğer kıyafetleri belli bir düzene göre yerleştirmezsem sevdiğim bir kişi uçak kazasında ölebilir.”
Yaygın Kompulsif (Zorlantılı) Ritüeller
Simetri ve düzen takıntısında en sık görülen davranışlar şunlardır:
- Eşyaları Sıralama: Dolaptaki kıyafetleri renk veya türe göre belirli bir şekilde düzenleme.
- Sayı Sayma: Tek sayıyı etkisiz hale getirmek için çift sayıya kadar saymak veya işlemleri belirli sayılarda tekrar etmek.
- Bedensel Dengeleme: Vücudun sağ tarafı bir yere değdiğinde, “eşitlik” sağlamak için sol tarafını da aynı şekilde değdirmek.
- Düzeltme: Bir şeyleri “tam olarak doğru” hissedene kadar tekrar tekrar düzeltmek.
Örnek Durum Analizi ve Tek Sayı Takıntısı
Tek sayıların “dengesiz” olduğunu düşünen danışan S., tek bir sayı ile karşılaştığı an onu eşitlemek için bir şeyler yapması gerektiğini hissetmektedir.
Mesela bir gün 23 tane elektronik posta aldığını görüyorsa, kendine bir tane daha gönderip postalarını 24’e tamamlamaktadır. S.’ye göre bunun sebebi;
- Bir şeyler mükemmel olmazsa kötü bir şey olacağı korkusu değil,
- Daha ziyade bir şeylerin ‘’tam olarak doğru’’ olmadığına dair hissettiği o ezici histir.
Bu his ona sonsuza kadar sürecekmiş ve bunları düşünerek aklını kaybedecekmiş gibi gelmektedir. Bu sebepten dolayı bazı ritüeller için ciddi zaman harcamaktadır. Ancak bu ritüeller o kadar zamanını almaktadır ki, S. artık günlük hayatında iyi vakit geçirmek ve işlerini yapmak konusunda zorlanmaktadır.
Düzen takıntısı, simetri hastalığı ve OKB belirtileri günlük yaşamınızı zorlaştırıyorsa, uzman psikologlarımızdan destek alabilirsiniz.
