Bilişsel Beceriler

bilişsel-beceriler

Bilişsel Beceriler

Bilişsel beceriler, kişinin düşünce örüntülerini tanımasında, düşüncesi ve sorunları arasındaki ilişkileri değerlendirmesinde, üretken ve yararlı olmayan düşünceler ile yüzleşip onların yerine olumlu ve gerçekçi düşünceyi koymasında, bu düşünceyi güçlendirme ve sürdürmesinde kullanılan strateji ve becerilerdir.

Bilişsel Müdahale Becerileri

Düşünceleri ortaya çıkarma, düşünceleri değiştirme, problem çözme, bilgi verme ve karar verme kavramları bilişsel beceri olarak tanımlanmaktadır. Bilişsel müdahaleler ise şöyle sıralanabilir:

A B C D çözümlemesi: Düşünce örüntülerini çözmek amacı ile varsayımları ve uygulamalarını ele alarak düşünce ve davranış süreçlerinin sorgulanmasıdır.

Akılcı olmayan inançları duyarsızlaştırma ve karşıtlama müdahaleleri: Rahatsızlık verici duygularla ilgili tartışmalı düşünceleri belirleme ve devamında değiştirmeyi tanımlar.

Yeniden karar çalışması: Kişilerin çocukluk yaşantısından aldığı komutları incelemeyi içerir. Amaç yetişkin hayatında bu komutları devam ettirip ettirmediğini tespit etmektir. Kişinin bu komutlarla devam edip etmeme konusundaki bilinçli karar verme sürecidir.

Bilişsel yeniden yapılandırma: Kişinin olumsuz benlik ifadelerini belirlemesi ve değiştirmesine yardım etme sürecini kapsar.

Düşünceyi durdurma: Kişinin kendisi veya diğer insanlarla ilgili yıkıcı ve işlevsel olmayan çarpıtılmış düşüncelerini durdurma yolları geliştirmesinde yardım etmeye yarayan müdahale şeklidir.

Olumlu iç konuşma: Olumsuz iç konuşmanın olumlu ile yer değiştirilmesini amaçlayan ve bu süreçte nasıl bir yol izleneceğini gösteren müdahale şeklidir.

Sabitleme: Kişinin destekleyici olmayan ifadelerini olumlu ve destekleyici ifadeler ile değiştirilmesine yardım etmeye yarar.

Yeniden biçimlendirme: Kişinin daha öncesinde olumsuz olarak algıladığı ve yorumladığı olayları daha gerçekçi ve yapıcı olarak yorumlamasına yardım etmeye yaran müdahale şeklidir.

 

 

Kaynak:

Hackney,H., & Cormier,S. (2008). Psikolojik Danışma İlke ve Teknikleri: Psikolojik Yardım Süreci El Kitabı (T. Ergene, S. Aydemir Sevim Cev.). Ankara: Mentis Yayıncılık.