Yeme Bozuklukları

yeme-bozuklukları

Yeme ile ilişkili davranışlarda kalıcı bozulma ile birlikte kişinin duygularını yiyecek ile yönetmeye çalışılması yeme bozukluğu olarak tanımlanabilir. Bu tanıya sahip kişiler genellikle yiyeceğe ve yeme düzenine takıntılı olabilirler. Ancak diğer psikiyatrik bozukluklara göre daha yüksek oranda kronikleşme ve olumsuz sonuçlara yol açma eğilimi mevcuttur. Bu nedenle  tanı ve tedavide hızlı hareket etmek önemlidir.

Yeme ve beslenme bozukluğunun birçok farklı türü vardır. Bunlardan birkaçı aşağıda listelenmiştir ;

Anoreksiya nevroza: Kişinin beklenenin altında vücut ağırlığına sahip olması ancak şişmanlama korkusu ve kendi vücut biçimi ile ağırlığını algılamada bozukluk mevcuttur. Çevredekilerin tehlikeli derecede zayıf olduğunu söylese bile fazla kilolu olduklarını düşünebilirler.  Kilo almaktan korkabilir ve mümkün olduğunca kilolarını düşük tutmaya çalışırlar, genellikle vücut ağırlığının %20 – 50’sini kaybederler. Nedenleri: 

  • Gelişimsel Faktörler: Ergenlikte yaşanan zorluklar, kimlik oturma süreci, aile içinde anlaşmazlıklar 
  • Genetik Faktörler: Birinci derecede aile yakınında mevcut ise risk oldukça fazladır. 
  • Psikososyal Faktörler: kilo ile dalga geçilme, dış görünümle ilgili kıyaslamalar, zayıf olmayla ilgili sosyal baskı

Bulimiya nevroza Sağlıksız bir beslenme döngüsü olan Bulimiya nevroza, kişinin çok fazla yemek yeme davranışından (yemek yeme nöbetinden)  sonra kilo almayı durdurmak için kendini kusturması, müshil alması veya fazla egzersiz yapması gibi davranışlar sergilediği bir durumdur. Genellikle ortalama vücut ağırlığına sahiptirler.  Sık görülen belirtiler: 

  • Yiyebileceği miktarın çok daha fazlasını çok kısa bir sürede yeme davranışı 
  • Doygunluk hissi olmaması ve yemek yeme ihtiyacını dengeleyememe ve devamında kontrolü kaybetme hissi 
  • Kendi kendini kusturma 
  • İshal yapıcı ya da idrar söktürücü ilaçları kötüye kullanma 
  • Uzun süre kendini aç bırakma  
  • Aşırı egzersiz yapma

Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu: Bulimiya da olduğu gibi aşırı yiyecek tüketimi burada da mevcuttur ancak kişi çok kısa bir süre içinde düzenli olarak aşırı yeme davranışı gösterirken ardından kilo kontrolü için herhangi bir tedbir almamaktadır. Erişkinlerde en yaygın görülen yeme bozukluğu olup, obez kişilerde oldukça sık görülmektedir. Tıkınırcasına yeme dönemlerinde aşağıdakilerden en az üçü görülmektedir: 

  • Herhangi bir iki saatlik sürede çoğu kişinin yiyebileceğinden açıkça daha fazla yiyeceği yeme 
  • Alışılanın çok üstünde bir hızla yemek yeme davranışı 
  • Rahatsızlık verecek düzeyde  yeme 
  • Ne kadar yediğinden utandığı için yalnızken yeme 
  • Yeme sonrası kendinden tiksinme, çökkünlük yaşama ya da suçluluk duyma

Kaçıngan Kısıtlı yiyecek alımı: Kişinin yeterli düzeyde kalori ya da  besleyici  düzeyde yemesini önleyen gıda alımını önleme yada kısıtlama durumudur. Kişinin belli kokular, zevkler, dokular, sıcaklıklar için hoşnutsuzluk nedeniyle yemek yememe davranışıdır. Genellikle 7 yaşın altındaki çocuklar için yaygın görülmekle birlikte yetişkinliğe kadar devam edebilmektedir. Sık görülen semptomlar: 

  • Yaş ve boyuna göre zayıf gelişme 
  • Besin eksikleri nedeni ile takviyelere ya da tüp beslenmeye bağımlılık 
  • Sosyal işlevlerde bozulma, dışarıda yemek yiyememe gibi 
  • Büyüme, gelişme ve öğrenme kapasitesi olumsuz etkilenir.

Geri çıkarma Bozukluğu: Herhangi bir bulantı veya istem dışı iğrenme olmadan yutulan gıdanın çıkarılması, yeniden çiğnenmesi, yutulması ya da tükürülmesidir.  Bu durumda  tanı koyulabilmesi için en az bir ay süre ile her gün ya da haftada bir kaç kez olmalıdır. Nedenleri: 

  • Uyarıcı eksikliği, duygusal ihmal 
  • Stresli yaşam koşulları 
  • Ebeveyn – çocuk ilişkisindeki sorunlar

Pika: Yenilebilir olmayan; kil, kum, toprak, buz, saç, metal para gibi maddelerin en az bir süreyle yenmesidir. Neden sonuç ilişkisi belli olmamakla birlikte demir eksikliği ile yakından ilişkilidir. Bununla birlikte Ş 

  • Psikotik bozuklukların bir sonucu olarak görülebilir 
  • Beslenme, psikolojik, kültürel ve farmakolojik etmenler etki etmektedir.