Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Beynimize Etkileri

Bir kişinin travmatik olayda yaşadığı durumlarda gelişebileceği bir hastalıktır. TSSBÖ bir kişinin güvenlik ve emniyet duygusunu etkileyen ciddi bir sorundur. Günlük olarak baş etmesi zor olan farklı semptomlar yaratır. TSSB’si olan kişiler sıklıkla  aşağıdaki gibi belirtiler yaşarlar

  • Kabuslar ya da gece terörleri 
  • Kas gerginliği veya titreme 
  • Flashbacks 
  • Hiperuyarılma 
  • İnkar ve kaçınma davranışları 
  • İzolasyon ve sosyal içe çekilme 
  • Panik ataklar 
  • Sinirlilik 
  • Öngürülemeyen saldırganlık veya öfke  
  • Madde bağımlılığı  
  • Uykusuzluk 
  • Odaklanma zorluğu

Bu semptomlar beynin travmatik olayla başa çıkma ve anlama mücadelesinin bir sonucudur. Bu nedenle beyin travmatik bir olay veya durum yaşandıktan sonra farklı şekillerde etkilenir. Amigdala, hipokampus ve prefrontal korteks etkilenen üç ana alandır.

Amigdala

Amigdala beynin korku ve duygusal tepkilerin işlenmesinden sorumlu olan bölümdür. Bir TSSB tanısı, kendisine travmatik olayı hatırlatan her şeye aşırı duyarlı hale gelir. Sonuç olarak, kişi, hiperaktif bir stres ve korku reaksiyonu yaşayacaktır. Bu durum vücudun savaş ya da kaç yanıtında tepki vermesine neden olacak olan sinir sistemini devreye sokacaktır. Kişi tetiklendiğinde, bu tepki aşağıdaki gibi duygulara yola açar: 

  • Mide bulantısı 
  • Baş dönmesi 
  • Tehlike hissi 
  • Çevresinden kaçma 
  • Panik ataklar 
  • Stres ve duygusal reaktivite

Hippocampus

Beynin hafıza merkezi hipokampüstür. Bir kişi travma yaşadığında, hafıza fonksiyonları önemli derecede etkilenir. Hipokampüs daha sonra kullanmak üzere hatıra saklama görevindedir. Hastanın etrafındaki travmatik olayın özelliklerini hatırlatan şeyler bu hatıraları tetikler. Örneğin bir insan bir fırının yanında saldırıya uğradığında, ekmek yada ekmeğin kokusu bir  geri tepmeye neden olabilir. Bunun nedeni hipokampüsün mevcut ekmeğin kokuları arasında, saldırı sırasında ekmeğin kokusunu almasıyla bağlantı kurmasıdır.

Kişinin geçmiş ile şimdi arasında ayırt edememesi hipokampüsün yanlış çalışmasının nedenidir. Amigdalanın tetikleyiciye olan duygusal tepkisi, hastanın travmatik durumu yeniden yaşıyormuş gibi tepki göstermesine neden olacaktır.

Prefrontal Korteks

Prefrontal korteks, düşüncelerin duyguların ve davranışların işleyişinde önemli bir rol oynar. Bu alanın düzenleyici fonksiyonları, TSSB’li bir kişinin beyninde olumsuz yönde etkilenir. Bu, hastanın strese karşı duygusal ve davranışsal tepkisini daha az kontrol edebilmesi ile sonuçlanır.

Yukarıda sıralanan üç önemli bölge birbiri ile bağlı ve her biri birbirini etkilerken diğerlerinin sonucu olarak uyarılabilmektedir. TSSB’li bir kişide en çok etkilenen bu üç alan terapi süresinde odak noktasıdır.