Şizofreni ve Semptomları Nedir?

Şizofreni ve Semptomları Nedir?

Yıkımla giden ve genellikle kronikleşme eğilimi olan şizofreni, kişinin düşünce yapısını, içeriğini, duygularını ve davranışlarını  etkileyen psikotik belirtilere sahip olan bir bozukluktur. Geleneksel olarak erken başlangıç yaşının sonlanımın kötü olacağının göstergesi kabul edilmektedir. Bununla birlikte başlangıç yaşının etkisi cinsiyetle ilişkili görülmüştür; ilk psikoz döneminin doruk başlangıç yaşı, erkekler için 20’li yaşların başları ve ortaları, kadınlar içinse 20’li yaşların sonlarıdır. Ancak, unutmamak gerekir ki bazen belirtiler daha erken veya daha geç ortaya  çıkabilmektedir. 

 

Şizofreni semptomlarının ana kategorilerinden ikisi “pozitif” veya “negatif” semptomlardır: Bu terimler, semptomların iyi veya kötü olup olmadığını değil, semptomların mevcut olduğunu gösterir.

 

Pozitif Belirtiler

 

Pozitif belirtiler, ruhsal süreçlerin aşırılığı, hızlanması veya fazlalığı ile karakterize olan semptomlardır.  Şizofreninin olumlu belirtilerinden bazıları şunlardır:

 

Halüsinasyonlar: Halüsinasyon sırasında kişi gerçekte bulunmayan bir şeyi duyar, görür, hisseder veya koklar. Kısacası uyaran olmaksızın gerçekleşen algılamalardır. Şizofreni hastalarının en az %70inde işitsel varanının varlığı mevcuttur. Bu sesler güven verici veya tehdit edici olurken hastalar bu seslere kızabilir, korkabilir ya da endişe duyabilir.  

 

Sanrılar: Sanrılar, başkaları tarafından paylaşılmayan bir kişi tarafından aksinin doğruluğu kanıtlanmasına karşın, kişinin ısrarla savunduğu yanlış inançlardır. Örneğin, şizofreni hastası bir devlet komplosunun konusu olduğuna inanıyor olabilir.

 

Dezorganizasyon: Örnek olarak beklenmedik ajitasyon ya da agresyon atakları, amaçsız el kol hareketleri, konuşmada içerik fakirliği verilebilmektedir. Buna ek olarak dezorganize konuşma genellikle teğetsellik, çağrışımların gevşemesi, raydan çıkma ile normal seyrinden kayar. Dezorganizasyon her tür davranışı etkileyebilir ve her tür yapısal düşünce bozukluğuna yol açabilmektedir.  Düşünce bozukluğu diğer psikiyatrik hastalıklarda da görülür ancak şizofrenide karşılaşılan anlama, dikkat, semantik organizasyon, konuşmanın akıcılık ve karmaşıklığında daha fazla sorun vardır.  

 

Katatonik Belirtiler: Çevreye karşı tepkililik halinin belirgin biçimde azaldığı bir motor hareket bozukluğudur. Katatoninin birden fazla değişik belirtileri mevcuttur. Örneğin katatonik postür almada hasta tuhaf ve abartılı duruşları uzun süre korurken katatoninin rijidite buna benzerdir, ancak basit ve sabit duruşlar alır. 

 

Negatif Belirtiler

 

Şizofreni hastalarında normal işlevlerin kaybı veya azalması gibi görünen özellikler negatif semptomlar olarak tanımlanırken bu semptomların çoğu kognitif bir zeminde gelişmektedir. Şizofrenide negatif semptomlar şunları içerebilir:

 

  • Azalan duygusal ifade
  • Hedefe yönelik faaliyetlerde başlama eksikliği
  • Emosyonel içe çekilme
  • Sosyal içe çekilme
  • Dikkat bozukluğu
  • Konuşma yoksulluğu veya konuşmanın içerik yoksunluğu
  • Etkinlik ya da diğer kişilerle olan ilişkilere olan ilginin ve keyfin kaybolması

 

Hastalık döneminde belirtilerin şiddet ve süre sıklığına göre kötüleşme dönemleri ve iyileşme dönemleri yaşanabilir. Kötüleşen semptomların periyoduna alevlenme veya nüksetme adı verilir.  Bununla birlikte bir kişinin hiçbir semptom yaşamadığı veya sadece hafif semptomlar yaşadığı altı ay veya daha uzun süreler remisyon olarak ifade edilmektedir. 

 

İyi gidiş belirtileri

  • Duygulanım semptomlarının belirgin olması
  • Akut başlangıç
  • Ailede duygulanım bozukluğu
  • Premorbid işlevselliğin iyi olması
  • İçgörü olması

 

Kötü gidiş belirtileri

  • Negatif semptomların belirgin oluşu
  • Erken veya sinsi başlangıç öyküsü
  • Düşük eğitim seviyesi
  • Erkek olma
  • Kötü hastalık öncesi uyum