OKB Yaygın İnanç Ve Yanlış Yorumlar

obsesif-kompulsif-bozuklukta

Her insanın zaman zaman intrusif istenmeyen düşünceleri olabilmektedir ancak obsesif kompulsif bozukluğa sahip kişiler bu düşüncelerle ilgili bir takım inançlar ve yanlış yorumlar geliştirmektedirler, bu da onların obsesyonlara dönüşmesine yol açmaktadır. Aşağıda OKB’si olan insanlarda yaygın şekilde bulunan inanç ve yorumlar belirtilmiştir:

  • Abartılı Tehdit Algısı: Olumsuz sonuçların olasılığı ve şiddetini gözde büyütmek. OKB’si olan kişilerde obsesif düşünceler gerçekçi algılanır ve olası sonuçların gerçekleşme ihtimali çok yüksek görülür. Ayrıca kişi bu korkulan sonuçlarla baş edemeyeceğini düşünüp kendini küçümser. 
  • Abartılı Sorumluluk Algısı: Zarar vermek ya da başkalarını tehlikeden korumak konusunda sahip olunan sorumluluğu, etkiyi veya gücü gözde büyütmek. OKB’si olan insanlar zarar verme ile ilgili intrusif düşünceler ortaya çıktığında bunları bazı trajik olayların sebepleri olarak yorumlarlar ve bu felaketin önlenmesi için ne gerekiyorsa yapacak tek kişi olarak kendilerini görürler. Bu tür inançlar zorlayıcı kontrollere, güvence arayışına ve diğerlerini potansiyel zararlara karşı uyarmaya yol açar. 
  • Abartılı Kişisel Önem Algısı: Var olan intrusif düşüncelerin gerçek kişiliğin ortaya çıkmasını sağladığı yönünde inanç duymak. Bu kişiler istenmeyen düşüncelerin kişisel önemini abartma eğilimindedir. Kendilerine özgü dürüst mizaçlarına ters düşen düşünceleri derinlerde kötü, terbiyesiz, ahlaksız, sapkın olduklarına yönelik kanıt olarak görürler. Bu kişilerin eğer sevdiklerine yönelik zarar vermekle ilgili istenmeyen düşünceleri varsa bunu soğukkanlı bir seri katil oldukları şeklinde yorumlarlar. Çocuklara zarar vermek, cinsel olarak istismar etmek konusunda istenmeyen rahatsız edici düşünceleri olan bir kişi kendini berbat bir pedofili olarak görebilir ve bu düşüncelerin onun aslında ne kadar kötü biri olduğunu kanıtladığını düşünebilir. 
  • Düşünce-Eylem Füzyonu: Düşüncelerin eylemlere eşdeğer olduğuna inanmak. Bu kişiler kötü bir şey yapmaya dair olan intrusif düşüncenin gerçekten kötü eylemi gerçekleştirmek kadar kötü olduğuna inanırlar. Bu inanca göre olay hakkında düşünme onun gerçekleşme olasılığını arttırır ve kötü bir şey yapmayı düşünmek onu yapmakla eş değer ölçüde kötüdür. 
  • Düşünceleri Kontrol Etme Gereksinimi: İntrusif düşüncelerin üzerinde tam kontrol sahibi olunabileceğine ve olunması gerektiğine inanmak. Bu kişiler istenmeyen düşünceleri, imge ve şüpheleri kontrol etmenin mümkün ve gerekli olduğuna inanırlar. Eğer zihinlerini kontrol etmede yeterli irade gösterebilirlerse bu onları daha verimli hale getirecektir. 
  • Mutlak Kesinlik İhtiyacı: Gerçekten obsesif korkularla bağlantılı sonuçların gerçekleşmeyeceğinden yüzde yüz emin olmanın olasılıklı ve gerekli olduğu ihtiyacı duymak. Bu kişilerde korkulan durumla ilgili rahatlamanın olması için güvenlik garantisinin olması gerektiğine inanmaktadır. Bu kişiler için sağlam bir güvenlik garantisi olmaması tedirgin edicidir ve intrusif düşüncelerle baş etmeyi özellikle zorlaştırır. Özellikle intrusif düşünceler metafizik konular, uzun zaman önce gerçekleşmiş olaylar veya uzak gelecekteki olayları içeriyorsa bu konularda garanti edinmek neredeyse imkansızdır ve kişide belirsizlik oluşturur.

 

Kaynak

Abramowitz, J. S. (2018). OKB’yi yenmek: Takıntılarla Başa Çıkma İçin 10 Adımlı Çalışma Kitabı, İstanbul: Apamer Psikoloji Yayınları