Obsesif Kompulsif Bozukluk

obsesif-kompulsif-bozukluk

 

DSM-V’e kadar olan sınıflandırmada obsesif kompulsif bozukluk, anksiyete bozukluklarının altında yer alıyordu. DSM-V ile birlikte istifçilik, beden dismorfik bozukluğu ve trikotilomani ile birlikte obsesif kompulsif özellik gösteren rahatsızlıklara yeni bir kategori oluşturuldu. Obsesif kompulsif bozukluğun daha önceden anksiyete bozuklukları ile birlikte yer almasının sebebi onda da sıklıkla görülebilen panik ataklar, kaygılar ve kaçınma davranışı idi. Ancak diğer kaygı bozukluklarında tehlike dış bir kaynaktan gelmektedir. Ancak obsesif kompulsif bozuklukta tehlikeli durum bir düşünce, görüntü ya da dürtüdür. Kişi bunlardan aynı hayvan fobisi olan birinin yılandan kaçınması gibi kaçınmaya çalışır. Ya kişinin korktuğu şey dışarıdaki bir yılan, kalabalıkta konuşma değil de akla gelen korkunç bir düşünceyse? Bu durumda kişinin kaçınması o kadar da kolay olmamaktadır. Kişi dua etme, kontrol etme veya dikkatini dağıtma yoluyla zihinsel ya da davranışsal yollarla direnmeye çalışmaktadır. Bu stratejiler kompülsiyonlar şekline gelmektedir ancak o anda kişiyi rahatlattığı düşünülse dahi uzun dönemde düşüncenin sıklığını arttırmakta ve onu güçlendirmektedirler. 

Araştırmalarda görülmüştür ki her yıl kişilerin %1 ila 2’si OCD tanısı almaktadır. Kadınlarla erkekler bozukluğa eşit derece meyillidir. Kişilerin %40’tan fazlası yardım talep etmektedir. Semptomların ilk görülme yaşı değişkendir; çocukluktan 30lara kadar değişebilir ancak ortalaması 19’dur.Kişide geliştiği zaman kronik hale kolayca gelebilmektedir. 

Obsesyonlar

Obsesyonlar; kişinin bastırmak ya da yok etmek istediği, bilinçli bir şekilde oluşmayan, kişide kaygı yaratan kaygı ve stres yaratan, arayan giren anlamsız düşünceler, görüntüler ve dürtüler olarak tanımlanabilir. 

Obsesyonlar Değişik Formlarda Olabilir; 

  • Dilekler
  • Dürtüler
  • Görüntüler
  • Fikirler
  • Şüpheler

 

Ortak Temaları Bulunabilir;

  • Kirlenme / Bulaştırma
  • Şiddet 
  • Düzenlilik
  • Din
  • Cinsellik

Kompülsiyonlar

Kompulsüyonlar ise; obsesyonları bastırmak ve rahatlama sağlamak için kişinin kullandığı düşünceler ve davranışlardır. Kişi genellikle davranışlarının mantıksız olduğunun farkındadır ancak gene de bu davranışlar ile bir şeyleri önleyebileceğini düşünmektedir. Ritüele dönüşme ihtimalleri yüksektir. Kişi bunlara karşı koymaya çalışsa korkularıyla ilgili duyduğu kaygı tahammül edilemeyecek kadar yüksek olmaktadır, bu sebeple de karşı koymamayı onun yerine kompulsiyonları yerine getirmeyi tercih etmektedir. Birçok kompulsif davranış gözlenebilir olmasına rağmen bazen ‘sessiz’ zihinsel ritüeller de mevcuttur. Örneğin; bir kişi dini konulardaki obsesyonlarından kurtulmak için dua eden bir figürü belli bir sayıda aklına getirmeyi rahatlatıcı kompulsif yöntem olarak kullanıyor olabilir. Kişiler genellikle bu kompulsif davranışlarından utanır ve herkesin yanında yapmak istemezler.

Kompulsiyonların Ortak Temaları İse;

  • Temizleme
  • Kontrol Etme
  • Düzenleme / Dengeleme
  • Dokunma veya Sayma olabilir.

Peki bu kişiler neden kendi kaygılarını dışsal kaynaklardan beslemek yerine araya giren içse dürtülerden almaktadır? Bir hipoteze göre; bu kişilere çocukluk dönemlerinde bazı düşüncelerin tehlikeli ve kabul edilemez oldukları öğretilmiştir. Bu düşünceleri bastırmazlarsa korkunç şeylerin olabileceği ve kendilerinin sorumlu olacağına dair bir inançları gelişmiştir. Aynı hayvan fobisi olan kişinin yılanların her yerde olabileceğine ve çok tehlikeli olduğuna inanması gibi, obsesif kompulsif bozukluğa sahip kişilerde de ‘kürtajı düşünmek’ gibi düşüncelerin bunu yaptırmak kadar tehlikeli olduğu inancı gelişmiştir. Bu çocukluk dönemi inançları kişiler için obsesif kompulsif bozukluk geliştirmeye yönelik psikolojik bir yatkınlık oluşturmaktadır. 

OKB MODELİ

 

                                                                   

 

                                                         

 

                                                           

                                                                     OKB DÖNGÜSÜ