İyi Terapistin Özellikleri Nedir?

Bir terapiyi işe yarar hale getiren nedir? Bir danışanın depresyonun üstesinden gelmesi için söylenecek belirli cümleler var mıdır? Veya daha gerçekçi bir şekilde duygusal konularda işe yarayan, etkinliği kanıtlanmış belirli teknik veya stratejiler var mıdır?

Doğru teknik ve kanıta dayalı müdahaleler değerlidir ancak tedavide pozitif sonuçlar elde edilmesinde bunlardan daha etkili olduğu bulunan bazı faktörler vardır.

Şaşırtıcı bir şekilde deneyim bunlardan biri değildir. Alanda 15 yıldır yer alan terapistlerin, 2 yıllık terapistlerden çok daha başarılı olduğu bulunamamıştır.  Ek olarak, terapötik yöntemlerin (etkinliği en azından ortalama seviyede kanıta dayalı olanlar) arasında büyük farklar bulunamamıştır. Bu konuda önemli olan terapistin hangisinin işe yarayacağına dair olan inancı olmaktadır.

Aşağıda iyi ve etkili terapistlerin ortak olarak barındırdığı bazı özelikler yer almaktadır:

Güçlü Bir İlişki Kurma Yeteneği

Terapinin temel kaynağı: ilişki. Araştırmalar sürekli olarak terapi türünden ziyade güçlü bir ilişkinin kendisinin terapötik olduğunu göstermektedir. En etkili terapistlerin neredeyse tamamının güçlü bir terapötik ilişki kurma yeteneği vardır.

Güçlü bir ilişki olmaksızın danışanlar terapistin müdahalelerinin etkili olacağına inanmazlar, duygularını paylaşma konusunda isteksiz olurlar ya da dürüstçe paylaşmazlar ve genellikle terapi sürecini tamamlamazlar. Bir araştırmada gösterilmiştir ki: güçlü bir terapötik ilişki kurmuş olan danışanlar diğerlerine kıyasla 3 kat daha fazla tedaviyi tamamlamaktadır.

Empatik ilişki

Empatinin bazı sinyalleri- sıcaklık, arkadaş canlılığı, anlayışlılık, duyguları olumlama- güçlü bir terapötik ilişkinin kurulması ile yakından ilgilidir. Benzer şekilde danışanlar en iyi ilişkileri seans esnasında içten bir ilgi ve saygı gösteren terapistler ile kurduklarını belirtmişlerdir. Bu anlamda soğuk, kibirli ve yargılayıcı terapistlerin kendini empatik ve kucaklayıcı olarak sunan terapistlere göre etkili terapi götürme şansı oldukça azdır.

Tedavilerin Esnek Olarak Kullanımı

Konu psikoterapi olduğunda, tek bir yöntem yeterli olmayabilmektedir. Etkin terapistler bunun farkındadır ve müdahale yöntemlerini danışanlarının karakterleri, kişilik yapıları, ihtiyaçları ve tercihleri doğrultusunda şekillendirmektedir. Terapistinin müdahale şeklinden emin olmayan ve güven duymayan danışanların tedaviyi erken bırakmaları oldukça yüksek ihtimaldir.

Esnek terapistler danışanın tercihleri konusunda konuşmaya ve hatta tartışmaya açıktır. Danışanın tercihleri mantıklı olmadığında veya onlar için en iyi seçeneği yansıtmadığında (kişisel hayata dair yönlendirme istemek gibi) terapist danışanlara bu konuda bilgilendirme sunmalı ve daha uygun seçenekleri önermelidir.

Etkili İletişim Kurabilme Yeteneği

Psikoterapi neredeyse tamamen iletişime dayalıdır dolayısıyla etkili bir diyalog kurabilme yeteneği etkili bir terapist olmak için anahtar bir özelliktir. Terapistlerin sıklıkla teorik modelleri açıklaması ve bu modellerin danışan ile ilgisini göstermesi gerekmektedir. Bu da onların açık bir iletişime açık olması ile mümkündür.

Etkili iletişim sadece bir şeyleri açıklama yeteneği değildir. Aynı zamanda danışanı gözden geçirme, tedaviye dair neler hissettiğini sorma ile de ilgilidir. Açık bir diyalog kurabilmeyi ve herkesin zorlayıcı konular hakkında açıkça konuşabileceği rahat bir ortam yaratabilmeyi gerektirir.

Terapiden Emin Olma

Bir terapist danışana gidişata dair güven aşılayabildiğinde başarılı bir sonuç elde etme olasılığı oldukça yükselmektedir. Terapistin güven aşılaması açık bir şekilde olabilir “Ben eminim ki çok daha iyi olabilirsin” veya kapalı olabilir (geçmiş başarılarını tartışma gibi). Etkin terapistler düzenli olarak danışanın başarılarına odaklanır ve onun terapideki ilerlemesini ön plana çıkarır.

Terapist tedavi sürecine dair emin olmayan bir tutum sergilediğinde danışan niçin terapinin işe yarayacağına inansın? İnancı olmayan danışanlar ise gerekli müdahaleleri kabul etmez ve genellikle pozitif sonuçlar elde etmez. Aslında bu terapistin deneyiminin tedavi üzerinde etkili olduğu tek alandır (danışanlar daha tecrübeli terapistlere daha fazla güven duyarlar).

Eğitime ve Araştırmalara Devam Etme

Ortalama düzeyde kanıta dayandıkça terapi türünün tedavi sonucu üzerinde etkili olmadığı bulunmuştur. Ancak buradaki ‘ortalama düzeyde kanıta dayandıkça’ kısmı incelemeye değer.

Her terapi türü elbette ki eşit değildir. Araştırmalara dayalı kanıtlanmış müdahaleler, kanıtlanmamış olanlardan çok daha başarılıdır. “Terapist kanıta dayalı bir yöntem kullandığı müddetçe” yöntem farklılığı çok da önemli değildir.

Özet

Özetle, etkili psikoterapi araştırmalarda ele alınmayan birçok faktöre dayalıdır. Birçok vakada terapötik ilişki ve terapistin kişilik özellikleri yöntemden daha önemlidir. Yukarıda ele alınan özellikler kurallar değildir. Hepsinde çok iyi olmayan ancak gene de etkili olduğu bulunabilen terapistler de vardır. Yukarıdaki özelliklerin sizi en iyi şekilde yansıttığını düşünmüyorsanız dahi demoralize olmamalısınız.