İstifçilik Nedir?

istifçilik-nedir

Halk arasında istifçilik olarak bilinen kompulsif biriktirme hastalığı, DSM-V ile birlikte obsesif kompulsif bozukluk kümesi altında bir hastalık olarak sınıflandırılmıştır. Bu bozukluğa sahip kişiler diğerlerinin değersiz olarak görüp elden çıkarmak istediği maddi değeri de bulunmayan şeyleri kaotik ve düzensiz bir şekilde saklarlar hatta öyle ki sakladıkları alan baş edilemez bir hale gelebilir. İstifçilik koleksiyonculuk ile aynı şey değildir; koleksiyon yapan kişiler belirli eşyaları belirli bir düzen içerisinde saklarlar öte yandan istifçi kişilerde saklanan eşyalar rastgeledir. Saklama amaçları ileride ihtiyaçları olabileceği ihtimalidir. Bu kişilerin bir kısmı da bu eşyalar yakınlarındayken daha güvende hissederler. Bu hastalığın popülasyonun %2 ila 6’sını etkilediğini düşünülmektedir. Erkeklerde kadınlara kıyasla daha sık görülebilmektedir. 55 ila 94 yaş aralığında kişilerde görülme sıklığı genç yaştaki kişilerin üç katından fazladır. 

İstifçiliğin Tanılanması

Bu kişilerde genellikle ergenlik döneminden itibaren bir şeylerin satın alınması ile oluşan aşırı haz duygusu vardır. Bu sebeple alışveriş bağımlılığına sahip kişilerde görülme olasılığı fazladır. Ancak bu kişilerden farklı olarak bir şeyleri atma ile ilgili güçlü stres ve kaygı yaşarlar. Amerikan Psikiyatri Birliği (APA)’ya göre kişilerin istifçilik tanısı alması için aşağıdaki semptomları göstermesi gerekir; 

  • Kişi, gerçek değeri ne olursa olsun, sahip olduklarını elden çıkaramaz.
  • Kişinin yaşadığı bu güçlük, söz konusu nesneleri saklamanın gerekliliği algısından kaynaklanır.
  • Kişinin sahip olduklarını elden çıkarma güçlüğü, bu nesnelerin birikmesi ile sonuçlanır. Biriken nesneler yaşam alanlarını kaplar, ortalığa yığılır.
  • Biriken nesneler kişinin yaşam alanlarında bir yığıntıya neden olmamışsa bu diğer kişilerin girişimleriyle sağlanmıştır.
  • İstifçilik, klinik açıdan belirgin bir sıkıntıya ya da toplumsal, işle ilgili ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında işlevsellikte bozulmaya neden olur.

İstifçilik ne zaman problem olarak görülür?

  • Kişinin sakladığı eşyalar günlük yaşam işlevselliğini bozmaya başladığında
  • Bu davranış örüntüsü kişide strese yol açtığında ve diğerleri ile ilişkisinde sıkıntılar yarattığında
  • Kişide sağlık sıkıntıları oluştuğunda

İstifçiliğe Eşlik Eden Tanılar

  • Ciddi depresyon
  • Şizofreni gibi psikotik bozukluklar
  • Obsesif kompulsif bozukluk
  • Kaygı bozuklukları

İstifçilik tanısı alan kişiler genellikle;

  • Yalnız yaşar
  • Evli değildir
  • İhmal edilmiş bir çocukluk dönemi yaşamışlardır 
  • Ailelerinde istifçilik veya obsesif kompulsif bozukluk tanısı vardır
  • Genellikle maddi sıkıntılarla karşılamışlardır

Obsesif Kompulsif Bozukluktan Farkı

Obsesif Kompulsif Bozukluk İstifçilik
  • Düşünceler araya girici ve tekrarlayıcıdır
  • Düşünceler tekrarlayıcı değildir, günlük yaşamın parçasıdır.
  • Düşünceler kişide yoğun stres ve kaygı yaratır
  • Düşünceler stres ve kaygıya neden olmaz
  • Kişiler kontrolü sağlamak için kompulsif davranışları ritüel haline getirirler
  • Bu kişilerde ritüel haline gelmiş kontrol amaçlı davranışlar yoktur
  • Kişilerde kendilerine dair içgörü genellikle vardır
  • Kişilerde içgörü yoktur, genellikle davranışlarını mantığa dayandırırlar
  • Semptomlar değişik dönemlerde azalıp artabilir
  • Semptomlar daha kalıcı ve sabittir
  • Kişilerde semptomlar sonucunda suçluluk duyguları oluşabilir. 
  • Eşya edindiklerinde pozitif duygular hissederler ve eşyalar elden çıkarıldığında yas yaşarlar.