Dissosiyasyon Bozuklukları

dissosiyasyon-bozukluklari

Normalde bir bütün içinde olan bilinç, bellek, kimlik, duygu, algı, beden temsili, motor kontrol ve davranışta ayrışma ya da süreksizlik olma durumudur. Bu ayrışmalar ve süreksizlikler psikolojik işlevlerin her alanını etkilemektedir.  Gelişimsel dönemde yineleyen travmaların ruhsal olarak üstesinden gelme gibi başa çıkma çabası olarak dissosiyasyon ortaya çıkmaktadır. Zaman içerisinde bu durum kişi ile uyumlu olmayan bir sürece dönüşmektedir. Kişiler bütünlüğünü sağlayamadığı için normal hayata devam edemez ve sıkıntılar yaşamaya başlarlar.

Depersonalizasyon Ve Derealizasyon Bozuklukları

Depersonalizasyon: Kişide kendine veya çevresine karşı yabancılaşma duygusu mevcuttur. Kendini robot gibi hissedebilme ya da bedenin bazı parçalarının değişmesini algılama hali içerisindedir 

Derealizasyon: Çevrenin yabancı, gerçekdışı, uzak olduğu hissi birkaç saat yineleyici ya da devamlı olabilirKişinin çevreyle ilgili algısında değişiklik oluşmakta. Bu durumda kişi her şeyi çok farklı ve kendini yabancıymış gibi hissetmeye başlamaktadır. Komorbidite genellikle anksiyete, duygu durum bozuklukları ve OKB ile birlikte görülmektedir.  Başka rahatsızlıklarda ya da yoğun stres altındayken belirti olarak da görülebilmektedir. Eğer ciddi biçimde tekrarlayan ve devam eden işlev bozukluğu mevcut ise  bu kategoride değerlendirmek gerekmekte.

Dissosiyatif Amnezi

Kişi önemli kişisel bilgileri sıradan bir unutkanlıkla açıklanamayacak şekilde anımsayamaz. Genellikle ani başlangıçlı ve bitişli görülmektedir. Hastalığın iyileşme süreci, genel bir amnezi durumundan daha sınırlı bir amneziye geçiş genellikle kendiliğinden olur. Ancak kişinin yaşantısında stres devam ediyor ise tekrarlama riski mevcuttur.  

Füg: Kişinin ev ve iş ortamından bedensel olarak uzaklaşması ve  kimlik özelliklerini hatırlayamamasıdır. Genellikle yeni kimlik ve iş edinebilmektedirler. Birden eski hallerine dönseler de füg zamanını hatırlayamazlar.  Kişinin duygusal olarak acı çektiği bir olaydan uzaklaşmak için yaptığı şeydir. Bu durumlarda kişi yaşanılan duyguyu örtmeye ya da onunla baş etmeye çalışmaktadır. Füg yaşayan kişiler bir şeyleri unuttuklarının farkında değildir. Ancak amnezide kişi bazı şeyleri unuttuğunun farkındadır.

Dissosiyatif Amnezi Tipleri

  • Lokalize/Sınırlı Tip: En sık görülen tiptir. Belirli ve sınırlı bir zaman dilimi içinde olayı izleyen bir kaç saat hatırlanmamaktadır.
  • Seçici Amnezi: Belirli bir zamanda yaşanılan olayın bir bölümü hatırlanmamaktadır. Örneğin, kişi trafik kazasının ardından yaşanılan her şeyi değil bazı şeyleri hatırlamamaktadır.
  • Sistematik Amnezi: Yalnız belirli ve birbiriyle ilişkili olaylar hatırlanmamaktadır. Örneğin, bir çok kişi tarafından tecavüz edilen bir kadın bunu hatırlayamamakta ancak yapılan muayeneden sonra bu durum tespit edilmekte.
  • Genelleşmiş Tip: Yaşamını bütün olarak hatırlayamama durumu.
  • Sürekli Amnezi: Belirli bir zamanda sonra olanlar hatırlanmamaktadır. Olaylar yaşandıktan hemen sonra unutulur. Örneğin, kişi trafik kazası geçiriyor ve ardından trafik kazasına kadar olan her şeyi hatırlamakta ancak olay sonrasını hatırlamamakta.