Depresyonun Bilişsel Modeli

depresyonun-bilişsel-modeli

Beck’in kognitif modeline gore çocukluk çağında yaşanılan olay ve durumlar öğrenme yolu ile bazi dusunce  ve inançlari oluşturmaktadırÖğrenilen bu temel inanç ve varsayımlar şemalarımızı oluştururKişiler bu şemalara dayalı geleceğe yönelik kendileri ve nya ile ilgili algı ve düşüncelerini şekillendirirler. Günlük yaşamda deneyimlerden anlam çıkarma ve gelecekte karşılaşılacak durumlara karşı varsayım oluşturma bireyler için faydalı ve gereklidir. Ancak kişilerde mevcut olan şemalar uyumsuz özellikler taşıyorsa  bireyin  ve sosyal yaşamını işlevsiz hale getirebilmektedir. 

Bilişsel modele göre depresyonda var olan şemaların içeriğinde 

  • Yetersizlik 
  • Başarısızlık
  • Sevilmeme 
  • Degersizlik gibi düşünce ve inançlar vardır.

Ancak bu şemalar yalnız başlarına depresyona sebep olmamaktadır. Kişilerin yaşam olayları şemaların içerisindeki inanç ve varsayımları desteklemesiyle depresyon gelişmeye başlar. Şemalar aktive olduklarında depresyon belirtilerini ortaya çıkaran hatalı bilişsel çarpıtmalar meydana gelir. Bunlar olumsuz otomatık düşüncelerdir. Kişinin deneyimlediği yaşam olayları ile birlikte  otomatik düşünceler şemaları besler ve daha dirençlı hale getirir Olumsuz otomatik düşünceler kişilerde kararsızlık ve konsantrasyon güçlüğüne yol açarken bir yandanda hoş olamayan üzüntüsuçluluk, utanç gibi hislere sebep olmaktadır. Kişinin davranış ve fizyolojik belirtilerine baktığımızda ise otomatik düşünceler ile kişinin  daha önce yaptığı aktivitelere karşı istekilgi, motivasyon kaybı  ve uyku iştah değişikliği yaşadığı görülmüştür.

Özetle, depresyon tanısı alan bir kişinin düşünme tarzına dikkat ettiğimizde şunlar dikkat çekmektedirKişi kendidünya ve gelecek ile ilgili olumsuz yüklemeler yapmaktadırBu düşünce tarzı hatalı bilgi işleme veya kognitif üçlü olarak tanımlanmaktadır. Becke göre bu üçlüdepresyonda aktive olan bir program özelliği taşırBu üçlünün etkisi altında olan kişi kendisini başarısız ve değersizdış dünyayı hostil ve engellerle dolugeleceği ise umutsuz olarak değerlendirmektedir.  Kişide var olan olumsuz otomatik düşüncelerin artması depresif duyguların artmasına sebep olurken, depresif duygularda otomatik düşüncelerin artmasına sebep olmakta ve kısır bir döngünün oluşmasına neden olmaktadır. Böylesi bir kısır döngü ise depresyon içindeki bireyin gerek şemalarınagerekse otomatik düşüncelerine daha çok bağlanmasına yol açmaktadır.

Kaynaklar

  • Sungur, M.Z (1994) Depresyonda Kognitif Terapiler. 3P-Psikiyatri, PsikolojiPsikofarmakoloji Dergisi, 2(Ek 4):24-31