Beden Dismorfik Bozukluğu

yeme-bozukluğu-ve-beden-dismorfik-bozukluğu

Beden Dismorfik Bozukluğu Nedir? 

Birçok insanın kendi dış görünüşüne dair değiştirmek istediği kısımlar vardır. Ancak bu durumu anormal hale getiren ve kişinin beden dismorfik bozukluğu tanısını almasını sağlayan şey, aşırı kusurlara sahip olmayan, normal görünümlü bir kişinin bedeninin bazı bölgelerini takıntı haline getirmesi ve bunlar yüzünden diğerlerinin ona güleceğini düşünmesi, kimse ile iletişime geçmemesidir. Kişi dış görünüşünün bu özellikleri ile aşırı derecede ilgili olmakta, neredeyse kendini diğer şeylere kapatmaktadır. Ayırıcı olan nokta kişinin dış görünüşünün normal veya kabul edilebilir sınırlar içerisinde olmasına rağmen, kendinde sadece kusurlu gördüğü noktaya aşırı odaklanması, o konuda obsesyonlar geliştirmesi ve kendini dikkat çekecek kadar çirkin hissetmesidir.  

Kimlerde Ve Ne Sıklıkla Görülür? 

Amerika’da yapılmış araştırmalar erkeklerin %2.2, kadınların ise %2.6’sının beden dismorfik bozukluğundan muzdarip olduğunu göstermiştir. Ancak kesin bir aralık vermek zordur çünkü bozukluğun yapısı zaten gizli tutulmasına yöneliktir. Her sene birçok ergenlik çağındaki genç kendi dış görünüş obsesyonlarından dolayı okula devam etmemektedir, sosyal iletişime girmemektedir. 12-20 yaş grubundaki ergenlerin yaklaşık %70’i kendi bedenlerinin belli kısımlarından rahatsızlık duymaktadır, %4 ila 28 kadarında ise beden dismorfik bozukluğu tanısı alacak semptomlar görülmektedir. En çok görüldüğü yaş grubu 16 ila 18’dir. Erkeklerde odaklanılan beden kısımları genital organlar, seyrek saç ve güçsüz/kassız vücut iken, kadınlarda daha fazla alanda görülmektedir; yüz, burun, saç, göğüs gibi.  

Nasıl Kategorize Edilir? Özellikleri Nelerdir? 

Eskiden bu bozukluk temel özelliğinin fiziksel durum ile aşırı uğraş olmasından ötürü somatik bozukluklar arasında sınıflandırılmaktaydı ancak DSM-V ile obsesif kompulsif bozukluk kategorisine alındı. Araştırmalarda BDB’nin OKB ile genellikle birlikte seyrettiği bulunmuştur. BDB’ye sahip insanların aile bireylerinde de OKB sıklıkla gözlenmektedir. Bu kişilerde de aynı obsesif kompulsif bozukluk gibi kompulsiyonlar da vardır. Genellikle bu davranışlar sürekli olarak kabul edilen kusuru aynada kontrol etmek gibi kontrol davranışlarıdır. Bir diğer kompulsif davranış ile aşırı telafidir. Bu kişiler bedenlerinde varsaydıkları kusurları gizlemek için genellikle aşırı bronzlaşmayı tercih ederler. Beyin görüntüleme çalışmaları beden dismorfik bozukluk ile obsesif kompulsif bozukluğun benzer beyin fonksiyonlarını tetiklediğini ortaya çıkarmıştır. Bu bozukluğa sahip kişilerin ayna ile ilişkisi komplekstir. Bir kısmı aynaya dair bir fobi geliştirip tamamen ayna olan yerlerden kaçarken, diğerleri aynaya adeta yapışık yaşar, sürekli kendilerinde herhangi bir değişim olup olmadığını görmek için aynaya bakarlar. Aynı zamanda çevrelerinde olan biten her durumu kendilerine yönelik yorumlama olasılıkları yüksektir.  

Nasıl Tedavi Edilir? 

Bu kişilerin tedavisi zordur, hastalık genellikle kroniktir. Bir sene sonunda ancak %21 kadarında semptom iyileşmesi görülür. Ancak bu kişiler zaten terapiye gelmemekte, bunun yerine çözümü estetik cerrahi veya cildiyede aramaktadırlar. Bu kişilerde intihar oranları yüksektir, intihar düşünceleri yaygındır bu sebeple tedavide dikkatli olunmalıdır. Hastalığın sebepleri arasında kültürel ve sosyal güzellik algısı büyük yer kaplamaktadır. Kişiler kendilerini bu belirlenmiş standartlara göre değerlendirmekte ve kendilerinde olan ‘kusurları’ bu şekilde belirlemektedir. Tedavi sırasında karşılaşılan en büyük engel kişilerde içgörü eksikliğidir. Bu kişiler kendilerinde gerçekten sorun/çirkinlik olduğuna inandıklarından, düşüncelerini değiştirmek yerine bedenlerini değiştirmeyi tercih ederler. Kendilerine göre ortada var olmayan bir sorunun da değişimine yanaşmamaktadırlar. Bu kişilerin tedavisinde iki yöntemin etkili olduğu bulunmuştur. Bunlardan biri serotonin geri salınımını engelleyen antidepresanların kullanımıdır. Bu şekilde kişide rahatlama duygusu oluşturulmaktadır. Diğer yöntem ise obsesif kompulsif bozukluk tedavisinde de kullanılan maruz bırakma başta olmak üzere davranışsal yöntemlerdir. En etkili tedavi ise ilaç ile kombine bir bilişsel davranışçı terapi olmaktadır.