Beck ve Ellis ABC Modeli

Beck ve Ellis ABC Modeli

İnsanların duygusal yönden nasıl hissettikleri ve nasıl davrandıkları, bir durumu nasıl yorumladıkları ve o durum hakkında nasıl düşündükleri ile ilişkilidir. Kısacası, insanları harekete geçiren şey olaylar değil, olaylar hakkında oluşturdukları düşünce kalıplarıdır. Düşünceler her zaman yavaş ve tamamen bilinçli süreçlerin ürünleri değildir. Dolayısıyla her olaya karsı enine boyuna düşünmeyiz.  Otomatik düşünme, bir anlamda kişinin kafasında aniden beliren düşüncelerdir. Bizler , otomatik düşüncelerin farkına varmak yerine daha çok duygu veya davranışlarımızın farkında oluruz. Nadiren de olsa otomatik düşüncelerin farkında olsak ta  yaşanılan durumla uyumlu olduklarından kişiye mantıksız gelmez hatta şemaların beslenmesini ve kalıcılığını sağlar. Fakat otomatik düşüncelerinizi tanıdığınızda , düşüncelerinizin geçerliliğini değerlendirebilirsiniz. Otomatik düşüncelerin yakalanması, sorgulanması ve değiştirilmesi hissedilen olumsuz duygularımızın ve istenmeyen olumsuz davranışlarımızın azalması hatta ortadan kalkmasına yardımcı olur. 

Bunu A-B-C  modeli ile açıklamak gerekirse,

                                 A NOKTASI               B NOKTASI                  C NOKTASI 

 

                                   OLAY                             YORUM                         YANIT 

A noktası, somut olarak görülebilen, işitilebilen bir durum veya olaydır. Gerçeklere dayanır. B noktası ise soyut olarak var olan yorumlarımız/düşüncelerimizdir. Yaşanılan olayla ilgili düşüncelerimiz duygularımızı belirler ve C noktasında verdiğimiz duygusal tepki yanıt olarak karşımıza çıkmıştır.  Sonuç olarak olayın hemen ardından gelen asama duygu değildir, düşüncelerimizdir. B noktası, Olayla – duygu arasındaki bu ara kademedir ve sonucu belirler. Olaylar ve duyguları yakalamak çok daha kolay olmasına karşın düşünceleri belirlemek (B Noktasını) biraz daha caba gerektirebilir.

Örneğin, Aksam üzeri evinizde yalnız bir şekilde oturuyorsunuz. İçerideki odadan aniden  çat diye bir gurultu geldi ve kapı kapandı. Gerçek hayatta aniden korku hissine kapılırsınız  yani c noktasına aniden gelirsiniz ve ardından ne olduğunu düşünürsünüz burada ;

A OLAY =>  kapının çarpması

B DUSUNCE => hırsız girmiş olabilir

C DUYGU => korku 

Örneği tekrar yapılandırmak gerekirse; 

A OLAY =>  kapının çarpması

B DUSUNCE => cereyan etmiş olabilir veya kedi çarpmış olabilir

C DUYGU => iyilik hissi

A-B-C modelinde B noktasında düzgün bir yorumlama yapılırsa c noktasında oluşan duygularımız da olumlu yönde değişebilir. 

Sonuç olarak, kognitif model bize aklımıza gelen her düşüncenin doğru olmadığını ve tepkisel olmamız gerektiğini  bu model ile aciklamistir.

Kaynaklar

  • Beck, J., (2015). Bilişsel Davranışçı Terapi: Temelleri ve Ötesi, 2. Baskı, Nobel Yayınevi